Mac’te Yapay Zekâ Uygulamaları Nasıl Tamamen Kaldırılır?

Yapay Zeka Uygulamaları Neden Bu Kadar Çok Kalıntı Bırakır?

Standart bir Mac uygulaması çalışırken yalnızca birkaç tercih dosyası ve küçük önbellekler oluşturur. Yapay zeka araçları ise çok daha farklı çalışır. Ollama ve LM Studio gibi yerel model çalıştırıcılar, her biri birkaç gigabayt boyutundaki model dosyalarını indirip çevrimdışı kullanmak üzere kendi özel klasörlerinde saklar. Hugging Face kütüphanelerini kullanan geliştirici araçları ise modelleri tek bir uygulamaya bağlı olmayan ortak bir önbellek dizininde tutar.

ChatGPT, Claude veya Perplexity gibi bulut tabanlı masaüstü uygulamaları daha hafiftir; ancak onlar da Application Support içinde sohbet önbellekleri, indirilen ekler, günlükler ve web verileri biriktirir. Birçoğu klavye kısayoluyla anında açılabilmek için menü çubuğu yardımcısı veya oturum açma öğesi de ekler.

Uygulama simgesini yalnızca Çöp Sepeti'ne sürüklediğinizde macOS sadece uygulama paketini kaldırır. İndirilen modeller, önbellekler ve arka plan yardımcıları olduğu yerde kalır ve disk alanınızı tüketmeye devam eder.

1. Adım: İndirilen Modelleri Önce Uygulamanın İçinden Silin

Disk alanını geri kazanmanın en zahmetsiz yolu, indirdiği modelleri bizzat uygulamanın kendisine sildirmektir. Uygulama hangi parçanın hangi modele ait olduğunu bildiği için geride yarım kalmış klasörler kalmaz.

ollama list ve ollama rm komutlarını kullanırken Ollama sunucusu açık kalmalıdır. Özel modellerinizi önceden yedekleyin: ollama rm model verilerini Çöp Sepeti’ne taşımadan doğrudan siler. Uygulamayı ve sunucusunu ancak modelleri kaldırdıktan sonra kapatın.

• Ollama: Terminal'i açın, yüklü modelleri ve boyutlarını görmek için ollama list komutunu çalıştırın; ardından artık kullanmadığınız her model için ollama rm <model-adı> (örneğin ollama rm llama3) komutunu verin.
• LM Studio: Uygulama içindeki My Models (Modellerim) sekmesini açın, her modelin kapladığı alanı inceleyin ve kaldırmak istediklerinizi doğrudan listeden silin.
• Diğer yerel yapay zeka araçları (Jan, GPT4All, Msty, DiffusionBee vb.): Uygulamayı kaldırmadan önce ayarlar içindeki Models, Library veya Downloads bölümüne girerek indirilen modelleri temizleyin.
• Görsel üretim araçları: Uygulamanın çıktı klasörünü de kontrol edin. Üretilen görseller ve yüksek çözünürlüğe büyütülmüş kopyalar fark ettirmeden gigabaytlarca yer kaplayabilir.

2. Adım: Uygulamadan Çıkın ve Arka Plan Servislerini Durdurun

Modelleri kaldırdıktan sonra, uygulama paketini ve kalan dosyaları silmeden önce uygulamayı ve arka plan servislerini kapatın.

1. Uygulama menüsünden (Uygulama adı > Çık) ve varsa sağ üstteki menü çubuğu simgesinden uygulamayı tamamen kapatın.
2. Uygulamalar > İzlenceler klasöründen Etkinlik İzleyici'nü açın ve arama kutusuna ollama veya LM Studio gibi uygulama adını yazın. Çalışmaya devam eden bir işlem görürseniz seçip üstteki Durdur düğmesine tıklayın.
3. Sistem Ayarları > Genel > Oturum Açma Öğeleri ve Genişletmeler bölümünü açın; Oturum Açarken Aç ve Arka Planda İzin Ver listelerinden ilgili uygulamayı kapatın veya kaldırın.

Bu adımı atlarsanız, uygulama sildiğiniz önbellek klasörlerini birkaç saniye içinde yeniden oluşturabilir ya da macOS kullanımda olan dosyaları Çöp Sepeti'ne taşımanıza izin vermeyebilir.

3. Adım: Uygulamayı Çöp Sepeti'ne Taşıyın

Modelleri temizledikten sonra ana uygulamayı kaldırabilirsiniz. Finder'da Uygulamalar klasörünü açın ve uygulamayı Çöp Sepeti'ne sürükleyin ya da sağ tıklayıp Çöp Sepeti'ne Taşı'yı seçin.

Uygulamanın kendi kaldırıcısı varsa — örneğin menü çubuğunda bir kaldırma seçeneği veya geliştiricinin web sitesinde resmi bir kaldırma betiği sunuluyorsa — öncelikle onu kullanın. Resmi kaldırıcılar, Finder'da görünmeyen komut satırı araçlarını ve sistem genişletmelerini de temizler.

4. Adım: Kitaplık ve Ana Klasördeki Yapay Zeka Kalıntılarını Bulun

Şimdi yapay zeka uygulamalarının veri biriktirdiği klasörleri kontrol edin. Finder'da üst menüden Git > Klasöre Git'i seçin (Shift-Command-G), aşağıdaki yollardan birini yapıştırıp Return tuşuna basın. Nokta ile başlayan klasörler gizlidir; Finder'da Shift-Command-Nokta kısayoluyla gizli klasörleri görünür yapabilirsiniz.

• ~/.ollama/models: Ollama tarafından indirilen dil modelleri; genellikle listedeki en büyük klasördür.
• ~/.lmstudio/models/: LM Studio’nun varsayılan model klasörüdür. Önce My Models bölümündeki model dizinini kontrol edin; farklı bir konum seçmiş olabilirsiniz. Eski kurulumlar ~/.cache/lm-studio içinde de dosya bırakabilir.
• ~/.cache/huggingface: Python araçları, çalışma defterleri ve pek çok açık kaynaklı yapay zeka uygulamasının ortak kullandığı model önbelleği.
• ~/Library/Application Support/: Claude, ChatGPT veya com.openai.chat gibi uygulama ya da geliştirici adıyla açılmış veri klasörleri.
• ~/Library/Caches/ ve ~/Library/Logs/: Uygulamanın yeniden oluşturabileceği geçici önbellek ve günlük dosyaları.
• ~/Library/Preferences/: Uygulama ayarlarını tutan küçük .plist tercih dosyaları.
• ~/Library/LaunchAgents/: Yerel yapay zeka sunucularını oturum açılışında otomatik başlatan arka plan tanımları.

Herhangi bir klasörü silmeden önce açıp Bilgi Ver (Get Info) ile adını ve boyutunu kontrol edin. Yalnızca kaldırdığınız yapay zeka uygulamasına ait olduğundan emin olduğunuz klasörleri Çöp Sepeti'ne taşıyın. Başka bir yapay zeka aracı kullanmaya devam ediyorsanız ortak Hugging Face önbelleğini koruyun veya hangi modellere ihtiyaç duyduğunu önceden kontrol edin.

Ollama için ~/.ollama, ~/Library/WebKit/com.electron.ollama ve ~/Library/Saved Application State/com.electron.ollama.savedState konumlarını da inceleyin. /usr/local/bin/ollama komut satırı bağlantısı kalabilir. Kaynaklar bölümündeki resmi macOS kaldırma belgesini izleyin ve kaldırmadan önce bağlantının Ollama’ya ait olduğunu doğrulayın.

5. Adım: Smart Cleaner AI - Disk Clean ile Uygulamanın Gerçek Boyutunu Görün

Smart Cleaner AI - Disk Clean içindeki Apps (Uygulamalar) bölümü, yüklü her uygulamayı yalnızca paket boyutuyla değil; önbellekleri, destek dosyaları, tercihleri ve günlükleriyle birlikte gerçek disk ayak iziyle listeler. Her uygulama kullanım sıklığınıza göre Keep (Koru), Review (İncele) veya Safe (Güvenli) önerisi alır; böylece aylar önce bir kez açıp unuttuğunuz bir yapay zeka aracı, her gün kullandığınız uygulamalardan hemen ayrılır.

Bir uygulamayı seçerek verilerini inceleyin ve Show in Finder (Finder’da Göster) ile konumunu açın. Bu düğme dosya silmez; uygulamayı veya kesin olarak tanımladığınız dosyaları Finder’da Çöp Sepeti’ne taşıyın. Kalan önbellekleri Clean bölümünden ayrıca inceleyin.

6. Adım: Unuttuğunuz Büyük Model Dosyalarını Tespit Edin

Model dosyalarının adları çoğu zaman hangi uygulamaya ait olduklarını belli etmez: weights.bin, model.safetensors, blobs klasörü içindeki uzun harf-rakam dizileri veya İndirilenler'de unutulmuş bir .gguf dosyası Finder'da kolayca gözden kaçar.

Smart Cleaner AI - Disk Clean'in Large Files (Büyük Dosyalar) görünümü, Mac'inizdeki 100 MB üzeri dosyaları listeler; bunları türüne göre gruplar ve ait olduğu uygulamayı, tam klasör yolunu ve son erişim tarihini gösterir. Tek bir deneme için indirdiğiniz 4 GB'lık bir modeli anında fark edebilir, nereden geldiğini kontrol edip Finder'da görüntüleyerek kararınızı verebilirsiniz.

7. Adım: Oturum Açma Öğelerini ve Arka Plan Aracılarını Temizleyin

Yerel yapay zeka sunucuları her an hazır beklemek üzere tasarlandığından, çoğu oturum açtığınızda sessizce başlayan bir LaunchAgent kaydı ekler. Ana uygulamayı silmenize rağmen bu kayıt yerinde kalırsa, macOS eksik bir arka plan öğesi hakkında bildirim gösterebilir veya kalıntı bir işlem belleği kullanmaya devam edebilir.

Smart Cleaner AI - Disk Clean'in Performance (Performans) bölümü, Login Items (Oturum Açma Öğeleri) ile Background Items (LaunchAgents ve LaunchDaemons) kayıtlarını yan yana listeler. Böylece Mac'iniz açılırken nelerin otomatik başladığını tek bakışta görebilir ve ilgili ayarı açarak gereksiz yardımcıları kapatabilirsiniz.

Neleri Silmemelisiniz?

Yapay zeka uygulamalarının kalıntılarını temizlemek, kendi kullanıcı klasörlerinizde kaldığınız ve yalnızca tanıdığınız öğeleri sildiğiniz sürece son derece güvenlidir. Temizlik yaparken şu temel kurallara dikkat edin:

• Resmi bir kaldırıcı özellikle belirtmedikçe /System veya ana /Library klasörü içindeki hiçbir dosyayı silmeyin.
• Apple Intelligence veya yerleşik macOS modellerini elle silmeye çalışmayın. Bu bileşenler sistem tarafından yönetilir; kullanmak istemiyorsanız Sistem Ayarları > Apple Intelligence ve Siri bölümünden kapatabilirsiniz.
• Aynı modellere ihtiyaç duyan Python projeleri, çalışma defterleri veya başka yapay zeka araçları kullanıyorsanız ortak Hugging Face önbelleğini silmeyin.
• Bir uygulamanın Application Support klasörünü silmeden önce saklamak istediğiniz sohbet geçmişini, komut şablonlarını veya üretilen görselleri dışa aktarın.
• Dosyaları her zaman önce Çöp Sepeti'ne taşıyın, Mac'inizi yeniden başlatın ve her şeyin sorunsuz çalıştığından emin olduktan sonra Çöp Sepeti'ni boşaltın.